"Trước khi có tiền, đã có nợ"

Mọi sách giáo khoa kinh tế đều nói điều tương tự: Tiền được phát minh để thay thế các hệ thống trao đổi hàng hóa nặng nề và phức tạp - nhằm giảm bớt gánh nặng cho người cổ đại khỏi việc phải luân chuyển hàng hóa của họ ra thị trường. Vậy vấn đề đặt ra ở đây là gì? Không có một chút bằng chứng nào để chứng minh cho diễn giải trên.

Ở đây nhà nhân chủng học David Graeber trình bày một sự đảo ngược đáng ngạc nhiên so với hiểu biết thông thường. Ông cho thấy rằng trong hơn 5.000 năm, kể từ khi hình thành các đế chế nông nghiệp đầu tiên, con người đã sử dụng các hệ thống tín dụng phức tạp để mua và bán hàng hóa—tức là rất lâu trước khi phát minh ra tiền xu hoặc tiền mặt. Graeber lập luận rằng chính trong thời đại này, chúng ta lần đầu tiên gặp phải một xã hội được chia thành con nợ và chủ nợ.

Graber cho thấy những tranh luận về nợ và việc xóa nợ đã là trung tâm của các cuộc tranh luận chính trị từ Ý đến Trung Quốc, đồng thời gây ra vô số cuộc nổi dậy. Ông cũng chứng minh một cách xuất sắc rằng ngôn ngữ của các tác phẩm cổ xưa về luật pháp và tôn giáo (những từ như “guilt- tội lỗi,” “sin-vi phạm,” và “redemption- sự chuộc lại”) phần lớn bắt nguồn từ các cuộc tranh luận cổ xưa về nợ nần và định hình ngay cả những ý tưởng cơ bản nhất của chúng ta về lẽ phải. Và ngày nay chúng ta vẫn đang chiến đấu với những trận chiến này mà không hề biết.

"Debt: The First 5,000 Years" là một biên niên sử hấp dẫn về lịch sử ít được biết đến này - cũng như cách nó định nghĩa lịch sử loài người và ý nghĩa của nó đối với cuộc khủng hoảng tín dụng ngày nay và tương lai của nền kinh tế chúng ta.